niedziela, 12 sierpnia 2018

(53) Żywoty Świętych: Melania Młodsza

Żywot Ś. Melaniej mniejszej Rzymianki,
pisany od Metafrasta i Palladiusa. Żyła około roku Pańskiego 414.
I Augustyn ś. ją wspomina Epist. 224. 225. i Hieronim ś. Epist. 79.1

Jest insza Melania, którą starszą zowią, baba tej, o której się tu pisze, którą Hieronym ś. pisząc o Blezylli do Paule wdowy wysławia. O której czytaj w Rocznych dziejach, u których Rufinus kapłan był duchownym Mistrzem.

   Wielkiego a wysokiego rodu pierwszych Rzymskich Senatorów będąc Melania, gdy podrosła, nasienie czystości ś. na rolą serca swego wsiane od Ducha Ś. Miała – i prosiła barzo rodziców, aby jej w małżeński stan nie dawali. Lecz oni mając tak wielką majętność, której ona dziedziczką była, chcąc się z potomstwa jej weselić, prawie poniewolną, gdy lat miała czternaście, za mąż dali, za takiego który jej rodzajem wysokim i młodością, mając około siedmnaście lat, był równy Apenianus, abo jako go drudzy zową, Pinianus. Będąc za mężem, myśli swej ku czystości ś. nie mieniła, ale często z płaczem męża namawiała, mówiąc: 2Jakobyśwa błogosławionymi została, gdybyśmy oboje w czystości na służbie Bożej, młodość naszę Bogu ofiarując, żyli? Jakom ja tego zawżdy gorąco pragnęła. Jeśli młodość twoja tego tobie broni – ja moje wszytko dziedzictwo tobie opiszę, jedno mię z prawa małżeńskiego wypuść, a niechaj się u ciebie tak na życie powściągliwe okupię. On się długo wzbraniając, gdy tak często nalegała, a prośbę swoję łzami polewała – rzekł jej nakoniec: Jabych się też tobie białejgłowie do rzeczy tak dobrych i Boskich uprzedzić nie rad dał – wszakże poczekaj, iż Pan Bóg tej majętności, którą mawa, da nama dziedzica – tedy oboje taki sobie żywot powściągliwy ku służbie Bożej obierzem. 3Ona na tym przestała. I dał im P. Bóg córeczkę. Była z niej pocieszona Melania, i wnet ją P. Bogu na wieczną czystość ofiarowała – swojego dziewictwa utratę tak nagradzając. I porzuciła drogie ubiory i ine świeckie kochania, już się na inakszy żywot przyprawując – przestała łazien i inego ochędóstwa. Jeśli kiedy poniewolnie do łaźni szła – tedy tylo twarz obmywszy wychodziła – a sługi aby nie powiadały, przenajmowała. I pocznie się obietnice mężowi upominać – ale on jeszcze niechciał – pragnąc innych dziatek. A ona umyśli uciec i wszytkiego odbieżeć – coby była uczyniła, by jej byli niektórzy oni ludzie tego nie odradzili, nadzieją nawrócenia mężowego, wedle Apostoła4 – iż może niewiasta męża pozyskać. I została – ale pod szaty swe już na ciało włosiennicę włożyła – do łoża ją tylo czasów pewnych zejmując. I nosiła drugie brzemię – i w święto Wawrzyńca ś. powiła syna – który skoro go ochrzczono umarł, a ona się też z rodzenia ciężkiego źle barzo miała. O co gdy się srodze mąż zafrasował, i do kościoła płacząc, a pomocy od Boga z ołtarza szukając, napoły umarły bieżał – 5ona do niego wskazała, widząc już dobrą na to co myśliła pogodę: Chceli abych zdrową była – niechaj mi przed Bogiem obiecuje, już zemną żyć w czystości, a światu i ciału nie służyć. On tej pociechy pragnąc, z chucią to obiecał. I ochłodzona na myśli swej Melania, na ciele też lepiej się mieć poczęła. Ona ozdrowiała, a córka im pirworodna ona umarła.
   Jej śmierć dopiero prawie wzbudzi męża, iż z serca na onym przestał co radziła Melania – zwłaszcza gdy mówiła: widzisz iż P. Bóg do czystego nas żywota i takim braniem niedorosłych dziatek wzywa. By jego wola była abyśmy służyli małżeństwu, tymby nas osieroceniem nie nawiedzał. I postanowili sobie wszystkę majętność na ubogie darować Chrystusowi – a sami sobie żywot ubogi i ciasny obrać. Lecz rodzicy im do tego przeszkadzali, tak iż tajemnie oboje uciec myślili – a Pan Bóg iną im do tego drogę ukazał. Bo gdy ociec Melaniej umarł, już się śmiercią jego ułacnili, tak iż zaraz z miasta wyjechali, a na wsi swoje w pokoju czynili nabożeństwa.
   6Gdy ten żywot poczęli, Pinianus miał lat dwadzieścia i cztery, a Melania dwadzieścia – te lata które nawiętszą mają w czystości trudność i niebezpieczeństwo. Przeto Melania sama siebie i męża ostrożnie jako mądra sługa Boża strzegła – gasząc chuci młode, włosiennicą, postami, pracą, i grubością szat, i długą modlitwą. W czym Melania wodzem była mężowi. Drugdy widząc iż jeszcze ochędożne szaty rad na się kładł – z niego się śmiała – a prowadząc go do chorych, do więźniów, do ubogich, zabawy mu przystojne takiemu żywotowi zadawała.
   Tym czasem brat Piniana Sewerus bacząc ich żywot, gardzić imi i wydzierać im imiona pocznie. 7Ale oni Bogu za to nawiedzenie dziękując, nic mu się nie sprzeciwili, tego tylo żałowali, iż za jego wydarciem mniej Chrystusowi ofiarować mogli. A Pan Bóg obrońca niewinnych, wzbudził Cesarzową Werynę, iż o ich się krzywdach dowiedziawszy, żałować ich, i o nie się u Cesarza zastawiać poczęła. 8I przyzwała Melaniej do siebie, mówiąc: Błogosławionaś ty niewiasta, któraś sobie taki żywot obrała – i dziwowała się pokorze jej, znając ją czym była, a jakiego rodzaju, i jako wielkiej majętności – i obiecała jej pomścić się nad Sewerem krzywdy jej. Ale ona i z mężem swym prosiła, aby miał pokój – tylo żeby więcej nie wydzierał. O nas, mówili, nic nie idzie – myśmy gotowi cierpieć, i drugiej strony, na policzek nastawić – ale iż to już są dobra Chrystusowe i ubogich. 9I prosili aby swoję majętność wolnie poprzedawać mogli – co im wnetże zjednała u Cesarza. Ta majętność ich była wielka barzo, nie tylo u Rzymu mieli bogate imiona, ale po wszytkiej Włoskiej ziemi, w Sycyliej, w Hiszpaniej, we Francjej, w Afryce, w Brytaniej, tak iż po Cesarzu nie było ludzi bogatszych. Chciała siestrze Cesarskiej niejakie dać upominki Melania – ale Cesarzowa niechciała, mówiąc: już to jest Chrystusowi na ofiarę dano – miałabych to sobie za świętokradztwo. I przedawali dobra one swoje nieprzepłacone.
   A potym znać jako byli bogaci – iż ich pałacu w Rzymie żaden prze wielką jego cenę zapłacić nie mógł – który potym spalony od Gotów tańszy został, i potym go na jałmużny przedali. Więtszą rzecz zaprawdę czynili, niżli Job ś. który nie tak dobrowolnie majętności utracił – a ci z umysłu i chuci dla Chrystusowego naśladowania, z wielkich panów, ubogimi się barzo zstali. Gdy im pieniędzy i złota za imiona tak wiele a niezliczoną rzecz nanoszono – piękność ona złota uczyniła im niejaką pokusę, i chęć do chowania. Ale wnetże się ocucili, a tego czarta który je tak kusił starli, tym gardząc jako błotem wedle swego przedsięwzięcia statecznego. 10Powiadała Melania, iż jej jednego barzo pięknego i wesołego nad morzem zamku żal było – w którym były sady, źwierzyńce, łaźnie, rury, śpiewanie ptaków, łowy i wszytkie wdzięczne widoki na morze i na ziemię. I tym mię chciał szatan usidlić – alem, powiada, wspomniała na ono co w Raju i w niebie Chrystus nam obiecał – i takęm onę pokusę zwyciężyła za łaską Bożą. Zdał się im na przodku żywot on barzo trudny – ale potym był im dziwnie wdzięczny, i niewysłowionej rozkoszy – gdy serca ich nadzieją o onym co ich potkać miało po śmierci, napełnione były. A żeby znał każdy, jakie w tej mierze w tym takich imion przedawaniu przejźrzenie Boże było – potym się znaczy – iż skoro one imiona przedali, przyszli Gotowie którzy Rzym obalili, i prawie wszystko Rzymskie państwo zniszczyli. Żaden dzierżawca do swego nie przyszedł – abo sam zginął, abo w ręku nieprzyjacielskich na swoje imiona patrzył. 11Tym P. Bóg dał taki rozum, iż się jako Lot z Sodomy wynieśli, a co miało poniewolnie bez żadnej wysługi u Boga zginąć, to dobrowolnie Chrystusowi z wielką zapłatą swoją i wieczną pociechą darowali.
   Z tych ich bogactw rzeki dobrodziejstwa ich, na wszytek prawie świat płynęły. Posyłali jałmużny po wszytkim świecie, zakonom, klasztorom, wdowom, ubogim, więźniom, do Mezopotamiej, Fenicjej, Syriej, Egyptu, Afryki, Palestyny. Za te pieniądze na spokojnych miejscach imiona kościołom, klasztorom, szpitalom męskim i niewieścim kupowali – i drugdy całe ostrowy, kościołowi darowali, i srebrem, złotem, i drogiemi ornaty opatrowali. We Włoskiej ziemi posprzedawszy, i kościołom porozdawszy, a nieco jeszcze zostawiwszy, jachali do Sycyliej, aby także tam uczynili, a ś. Paulina Biskupa Nolańskiego, ojca swego w duchu, nawiedzili. Z Sycyliej jachali do Afryki, do Libiej, tam też wiele imion kościołom nadali, i klasztorom, i wiele pieniędzy na ubogie wysypali – zwłaszcza w Tagaście, gdzie był Alipius wielki kaznodzieja – którego kościół dary wielkiemi ubogacili, i przy nim klasztor męski na ośmdziesiąt – a panieński na sto i trzydzieści osób, wiecznie fundowali. A Melania ś. w więtsze się posty wprawowała, pierwej wtórego, potym trzeciego, aż drugdy raz tylo w tydzień jadła, Pismo Ś. pięknie i dobrze pisząc, wiele czasu na tym trawiła – na czytaniu także i pamiętaniu Pisma Ś. i na modlitwie – drugdy dwie tylo godzinie spała na kocykach na ziemi – do tego też i swoje panienki przyuczając. 12Pisanie swojej ręki, iż było piękne a nie fałszywe, przedawać kazała – i z tego jako z wyrobku rąk swoich, miłą jałmużnę dawała. Też czyniła szaty ręką swoją, na ubogie robiąc. Wiele też młodzieńców i panienek, nie tylo Chrześciańskich, ale i Pogańskich, P. Bogu, przykładem swym pozyskowała, i ku czystości ś. oddawała.
   Po siedmi leciech, z Kartaginy jachała do Jeruzalem, z matką swoją i z mężem – i tam bywszy w Aleksandriej u ś. Cyrylla, i miejsca ś. nawiedziwszy w Jeruzalem, wszędzie hojną ręką jałmużny siejąc, puściła się do Egiptu do onych sławnych pustelników i zakonów. A matkę już starą w Jeruzalem zostawiła, aby tam kazała i dla niej i dla siebie dom zbudować – mając się nazad wolą z mężem wrócić – oglądawszy one święte ojce, i wszędzie ich niedostatki opatrzywszy, i z ich nauki, i przykładów, i modlitwy miłości sobie Bożej przyczyniwszy, wróciła się do Jeruzalem. Tam matkę umarłą pogrzebła, a sama się w cięmnym i małym domeczku zamknęła – jako pierwej w Kartaginie przez siedm lat, tak tu przez dwie lecie, z niego nie wychodząc – ustawiczną modlitwę, z płaczem i posty P. Bogu ofiarując. Potym wiele się do niej panienek na chowanie dziewictwa, i tych które źle żyły niewiast, na czynienie pokuty, zbiegać poczęło – iż ich przeszło dziewięćdziesiąt miała, które ona dziwną nauką, i przykładem Panu Bogu pozyskowała. 13Sama być nad nimi starszą niechciała, jedno u wszytkich sługą, a inej ten urząd zleciła, którą być w cnotach śś. i w modlitwie, pierwszą baczyła. 14Tak wielką miłość u sióstr miała – iż gdy co rozkazała starsza, co się ciężko innym widziało, ona każdą ubłagała, i pięknemi słowy a żywemi przykłady uskromiła.
   Gdy wielkie posty czyniły – słabszym tajemnie podmiatała u łóżek co ku jedzeniu – lecz one wiedziały, iż to Melania czyniła jako matka. Nauczała ich, aby nie tylo ciała ale i dusze czyste chować umiały. W modlitwy, w wstawanie północne, i naprzód w miłość spólną, siostry pilnie wprawowała – mieniąc iż czart pościć może, ale miłości mieć nie może, która matką jest wszytkich cnót – toż o pokorze ś. mówiła. 15Gdy widziała iż się panny w poście kochają, a o ine cnoty nie taką mają pieczą – tego podobieństwa używała. Inne cnoty, to jest miłość, pokora, cichość, posłuszeństwo, głowę i twarz, i ine członki zdobią, a post tylo nogi pokrywa. Barzoby się tedy panna źle przybrała, gdyby tylo nogi ochędożone mając, o inych członków ochędóstwo nie dbała. 16Bez posłuszeństwa, powiadała, i świat staćby nie mógł, ani żadne miasto, ani żadne królestwo. Bez niego rząd wszytek ginie, a z nim wszytko dobre. I powiadała taką historią: Młodzieniec jeden prosił się do klasztoru – rzekł mu starszy: Bij w ten słup kijem, łaj mu i fukaj nań. On tak uczynił. Spytał go: a coć ten słup mówił? Rzecze: A jako ma mówić? Odpowie starzec: Chceszli ty takim być jako ten słup, tak cierpliwym i posłusznym, tedyć wrota otworzę – a jeśli być takim nie możesz, wróćże się do domu. Tak ich nauczała ś. Melania. W tym Pinianus mąż jej wedle ciała i brat wedle ducha ten świat nędzny pożegnał. A ona jeszcze drugi klasztor męski zbudowała – i gotując się sama ku śmierci, w więtsze się ćwiczenia duchowne wdała. 17A w tym przyniosą jej listy, od jej stryja Woluzjana pisane z Konstantynopola, gdzie był wielkim posłem od Cesarza – 18prosił ją ten strij jej, aby do niego na czas przyjachała, chcąc ją z silną ochotą jeszcze oglądać – ona wiedząc iż był jeszcze poganinem, pragnąc jego zbawienia, za radą ludzi duchownych, tam jachawszy, onego do Chrztu świętego przywiodła – i wiele ludzi od kacerstwa Nestoriuszowego, dziwną nauką swoją wybawiła. I od cesarza Teodozego i Eudoksjej żony jego wielce uczczona, nazad się do Jeruzalem wróciła i tam świątobliwie żywota dokonała, wielkiemi cudy, które za żywota i po śmierci czyniła, wsławioną od Boga zostając – na cześć Bogu Ojcu, i Synu, i Duchu Świętemu, którym w Bóstwie jednym równa cześć i chwała na wieki. Amen.

   19Tego stryja jej Woluzjana Augustyn święty Doktor kościelny pozyskać P. Bogu nie mógł, i pisał do niego Epist. 1. 2. 3. 4. – ta białagłowa święta więtsze w tej mierze szczęście miała. A kto wymówi jako wielka a niewysławiona miłość ku Panu Bogu, w sercu tej niewiasty dziwnej gorzała? W czystości żyć, a ubogą dla Chrystusa z tak wielkiej paniej zostać, barziej tego pragnęła, niżli drugie bogactwa i wielkich rozkoszy pragną. Dziwuj się jako sobie drogo czystość poważała, iż ją okupować wszytką swoją majętnością i ubogą dla niej zostać chciała. A Pan Bóg jej poszczęścił, iż rozumem duchownym nie tylo do czystości, ale i do ubóstwa dla Chrystusa, męża pięknie przywiodła – wolą mu Bożą i z tego ukazując, iż im dziateczki Pan Bóg brał. Widzisz stanie małżeński, jako cię Chrystus i tym do świętej czystości przywodzi, gdy cię na potomstwie nie cieszy. Rozmaicie nie tylo wolne, ale i obwiązane małżeństwem, do powściągliwości Pan Bóg powoływa, by się na głos Jego i wolą oglądać chcieli – ci zwłaszcza, którzy niepłodnością nawiedzeni, abo inną jaką przyczyną dotknięci są – aby wedle rady Apostolskiej w powściągliwości świętej i umartwieniu ciał swoich, stan święty i Sakrament małżeński czcili, i w nim hojniejszej łaski Bożej sobie szukali.
   Obacz i ten Boski rozum w tych ludziach, jako z tej majętności, która rychło zginąć i w ręce nieprzyjacielskie wpaść miała, wielkich sobie skarbów niebieskich, czas zguby uprzedzając, nabyli – a zginąć im bez pożytku żadnego z ich wielką żałością mogła, gdyby się byli w niej kochali, a onej dla Chrystusa nie wzgardzili. Bo z drugiej strony wielkie jest głupstwo kto ma skazitelną i prędko mijającą majętność, iż sobie za nię przybytków wiecznych nie kupuje, póki mu nie zginie, abo śmiercią odjęta nie będzie. Taki rozum Chrystus w onym włodarzu chwali, którego daj Boże naśladować tym, którzy w tym się błocie i ziemi kochają, za nie, póki ta cena na tym błocie trwa, złota sobie niebieskich skarbów kupować niechcą.

1  XVIII. Febru. Lutego. Mart. R. 31. Decemb.
2  Kupowała czystość u męża.
3  Utrata dziewictwa w małżeństwie czym się nagradza.
4  1 Kor 7.
5  Mądrość wielka w pozyskaniu męża do czystości.
6  Ostrożność w młodych leciech na pokusy cielesne.
7  Wydarcie imion jako znosili.
8  Cesarzowej Weryny rozmowa z Melanią.
9  Doskonałość Ewangeliej.
10  Pokusa około opuszczenia jednego zamku.
11  Rozum duchowny, co prędko ma zginąć z tego sobie wysługę u Boga gotować.
12  Jałmużna z pracej ręcznej.
13  Starszą być nad inemi niechciała.
14  Ćwiczenie białychgłów.
15  Do postu trzeba innych cnót.
16  Posłuszeństwo.
17  Stryja swego Wolusjana pozyskała.
18  Do Carogrodu jachawszy, wiele ludzi pozyskała.
19  Obrok duchowny.

Źródło:
Ks. Piotr Skarga, Żywoty Świętych Stárego y Nowego Zakonu, ná káʒ̇dy dzień przez cáły rok, Kraków 1605, pomocniczo: Kraków 1598
Transkrypcja typu „B”: Jakub Szukalski

wtorek, 7 sierpnia 2018

Sprawdziany

Dobre usta
sprawdzają się
w niewypowiadaniu
głupich zdań

Dobre oczy
sprawdzają się
w niezaglądaniu
w niedostępne mroki

Dobre uszy
sprawdzają się
w niesłuchaniu
ględzenia różnych stron

Twarze, tak?
ilekroć w nie patrzysz
ukazują swą godność
w zbywaniu
tego co zbędne
kłamliwe ponętne
i w staniu
w prawdziwym uroku
tego co dobre na wieki

poniedziałek, 6 sierpnia 2018

Samoodsłona Boga

To Bóg najpierw sam się odsłania. On przychodzi – daje się poznać. Na początku raczej w łagodny sposób, pokazuje siebie po części i zaprasza do spotkania, a później, gdy widzi chęć z naszej strony, to odsłania siebie bardziej. Tak działa Miłość.

czwartek, 2 sierpnia 2018

(100) Cztery Ewangelie i Poemat Boga-Człowieka: Skarb ukryty w roli

   Królestwo niebieskie podobne jest do skarbu ukrytego w roli. Znalazł go pewien człowiek i ukrył ponownie. Uradowany poszedł, sprzedał wszystko, co miał, i kupił tę rolę. (Mt 13,44)

   Ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν θησαυρῷ κεκρυμμένῳ ἐν τῷ ἀγρῷ, ὃν εὑρὼν ἄνθρωπος ἔκρυψεν, καὶ ἀπὸ τῆς χαρᾶς αὐτοῦ ὑπάγει καὶ πωλεῖ πάντα ὅσα ἔχει καὶ ἀγοράζει τὸν ἀγρὸν ἐκεῖνον. (Mt 13,44)

   Pokój wam wszystkim, którzy z daleka i w upale przyszliście słuchać Dobrej Nowiny. Zaprawdę powiadam wam, że wy zaczynacie rozumieć prawdziwie to, czym jest Królestwo Boże, jak cenne jest posiadanie go i szczęśliwe przynależenie do niego. I żaden wysiłek dla was się nie liczy, chociaż dla innych – tak, bo duch wami kieruje i mówi ciału: „Ciesz się, że cię uciskam. Dla twego szczęścia to robię. Kiedy będziesz zjednoczone ponownie ze mną, po ostatecznym zmartwychwstaniu, będziesz mnie kochać z powodu tego, że cię ciemiężyłem, i zobaczysz we mnie swego drugiego wybawiciela”. Czyż nie tak mówi wasz duch? Ależ oczywiście, że tak mówi! Na razie opieracie wasze czyny na pouczeniu Moich dawnych przypowieści. Teraz zaś daję wam inne światła, ażeby sprawić, iż coraz bardziej będziecie rozmiłowani w tym Królestwie, które was oczekuje i którego wartości nie można wymierzyć.
   Posłuchajcie: Pewien człowiek, który poszedł przypadkowo na pole nabrać żyznej ziemi i zanieść ją do swego ogródka, w czasie kopania z trudem twardej ziemi znalazł, pod pewną jej warstwą, żyłę cennego metalu. Co robi wtedy ten człowiek? Przykrywa ponownie ziemią dokonane odkrycie. Nie przeszkadza mu, że musi popracować jeszcze więcej, bo odkrycie zasługuje na trud. Idzie potem do swego domu, gromadzi całe bogactwo: pieniądze i [cenne] przedmioty. Te ostatnie sprzedaje, aby mieć dużo pieniędzy. Potem idzie do właściciela pola i mówi mu: „Podoba mi się twoje pole. Za ile mi je sprzedasz?” „Ależ ja go nie sprzedaję” – odpowiada tamten. Człowiek jednak proponuje sumę coraz większą, nieproporcjonalną do wartości pola, i udaje mu się przekonać właściciela ziemi, który myśli: „Ten człowiek jest szaleńcem! Ale mimo to mam z tego korzyść. Biorę sumę, którą mi ofiarowuje. Nie jest to lichwa, bo to on sam chce mi ją dać. Dzięki tej sumie kupię sobie przynajmniej trzy inne pola, w dodatku piękniejsze”. Sprzedaje więc, przekonany, że dokonał doskonałego interesu. To jednak ktoś inny dokonuje wspaniałego interesu. Pozbawia się bowiem przedmiotów, które mogą zostać wyniesione przez złodzieja, utracone lub zużyte, i zapewnia sobie skarb, który – jako prawdziwy i naturalny – jest niewyczerpalny. To zatem [skarb] zasługujący na poświęcenie tego, co się ma, dla jego nabycia. Przez jakiś czas ma się jedynie pole, a w rzeczywistości posiada się na zawsze skarb w nim ukryty.
   Wy to zrozumieliście, czyńcie więc jak człowiek z przypowieści. Porzućcie nietrwałe bogactwa, aby posiąść Królestwo Niebieskie. Sprzedajcie je głupim świata, odstępujcie je im, przyjmujcie wyśmiewanie się z was, gdyż w oczach świata wydaje się to głupim sposobem działania. Działajcie tak, zawsze w ten sposób, a Ojciec wasz, który jest w Niebie, z radością da wam pewnego dnia wasze miejsce w Królestwie.
   Wracajcie do waszych domów, zanim nadejdzie szabat, i w dniu Pana pomyślcie nad przypowieścią o skarbie, którym jest Królestwo Niebieskie. Pokój niech będzie z wami. (III (cz. 3–4), 100: 28 lipca 1945. A, 5793-5809)

   La pace a voi tutti, che per stadi e solleoni siete venuti ad udire la Buona Novella. In verità vi dico che voi cominciate a comprendere realmente ciò che è il Regno di Dio, quanto sia prezioso il suo possesso e beato l'appartenervi. Ed ogni fatica perde per voi il valore che per altri conserva, perché l'animo comanda in voi e dice alla carne: "Giubila che io ti opprima. É per la tua beatitudine che lo faccio. Quando sarai riunita a me, dopo la finale risurrezione, tu mi amerai per quanto ti ho conculcata e vedrai in me il tuo secondo salvatore". Non dice così lo spirito vostro? Ma sì che lo dice! Voi ora basate le vostre azioni sull'insegnamento delle mie parabole lontane. Ma ora Io vi do altre luci per sempre più farvi innamorati di questo Regno che vi aspetta e il cui valore non è misurabile. Udite: Un uomo, andato per caso in un campo per prendere terriccio per portarlo nel suo orticello, nello scavare faticosamente la terra dura trova, sotto qualche strato di terra, un filone di metallo prezioso. Che fa allora quell'uomo? Ricopre con la terra la scoperta fatta. Non gli importa di lavorare più ancora, perché la scoperta merita la fatica. E poi va a casa sua, raggranella tutte le sue ricchezze in denaro o in oggetti e queste ultime le vende per avere molto denaro. Poi va dal padrone del campo e gli dice: "Mi piace il tuo campo. Quanto vuoi per vendermelo?". "Ma io non lo vendo", dice l'altro. Ma l'uomo offre somme sempre più forti, sproporzionate al valore del campo, e finisce a sedurre il padrone di esso, il quale pensa: "Questo uomo è un pazzo! Ma, posto che lo è, io me ne avvantaggio. Prendo la somma che mi offre. Non è uno strozzinaggio perché è lui che me la vuole dare. Con essa mi comprerò almeno tre altri campi, e più belli", e fa la vendita, convinto di avere fatto uno splendido affare. Ma invece è l'altro che fa l'affare splendido, perché si priva di oggetti che possono essere asportati dal ladro o perduti o consumati, e si procura un tesoro che per essere vero, naturale, è inesauribile. Merita dunque di sacrificare quanto ha per questo acquisto, rimanendo per qualche tempo col solo possesso del campo, ma in realtà possedendo per sempre il tesoro celato in esso. Voi questo lo avete capito e fate come l'uomo della parabola. Lasciate le effimere ricchezze per possedere il Regno dei Cieli. Le vendete agli stolti del mondo, le cedete ad essi, accettate di essere derisi per questo che agli occhi del mondo pare stolto modo di agire. Fate così, sempre così, e il Padre vostro che è nie Cieli, giubilando, vi darà un giorno il vostro posto nel Regno. Tornate alle vostre case prima che venga il sabato, e nel giorno del Signore pensate alla parabola del tesoro che è il Regno celeste. La pace sia con voi. (4, 237)

Przekład polski Ewangelii: Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 2007 (Mt, Mk, Łk: tłum. o. Walenty Prokulski TJ; J: tłum. ks. Jan Drozd SDS)

Zapis grecki: wyd. Nestle-Aland 28

Przekład polski Poematu Boga-Człowieka napisanego przez Marię Valtortę: Ewa Bromboszcz (I-IV, VI-VII), ks. Michał Kaszowski (V), Vox Domini, Katowice (I: bez roku, II: 2010, III, cz. 1-2: 2000, cz. 3-4: 2002, IV, cz. 1-2: 2003, cz. 3-4: 2004, cz. 5-6: 2005, V: 2000, VI: 1998, VII: 1999)

Zapis włoski: Maria Valtorta, L’Evangelo come mi e' stato rivelato, Edizioni Paoline, Pisa 2001

środa, 1 sierpnia 2018

(52) Żywoty Świętych: Jakub Pustelnik

Żywot ś. Jakuba Pustelnika,
grzeszącym aby nie rozpaczali, barzo ku przykładu – 
pisany od Symeona Metafrasta. Żył około roku Pańskiego, 450. Lipom. Tom. 7.1

   Jakub ten, wedle miasta Porfirionu obrał sobie pustynią, rzeczami tego świata porzuciwszy, żył Anielskim żywotem – ustawicznie chwałę czyniąc Bogu we dnie i w nocy, modłę Jemu w umartwieniu ciała swego ofiarował, na dzięki za dobrodziejstwa, i na potrzeby świata wszytkiego – w tym żywocie długi czas statecznie przez lat piętnaście trwając, wdzięcznym był sługą P. Bogu, iż jego świątobliwość i serca czystość, cudy wielkiemi potwierdzał. A ludzie, którym z darów Bożych cudownie przez ręce swe dobrze czynił, dziwując się świętemu żywotu jego – sławili go, i dziwnym u innych czynili, tak iż zewsząd po naukę i błogosławieństwo do niego bieżeli. Ale czart zawisny dobrym, niektóre Samaryty, miedzy którymi wiele ich nauką Jakubową i żywotem przykładnym tracił, iż się do Chrystusa obracali, naprawił nań i pobudził, żeby go w hańbę jaką wprawiwszy, wygnać z onego miejsca mogli. 2A nie mając inszej drogi, przenajęli nań wszeteczną niewiastę, która bieżawszy do niego na pustynią, u drzwi jego w nocy wołać i zmiłowania prosić poczęła, mówiąc: Noc mię tu zaszła, idącą z jednego klasztoru, jeśli mię ojcze święty w mieszkaniczko swe nie przijmiesz, okrutny mię źwierz rozdrapa. On pierwej się obłudności jakiej szatańskiej i zmyślonej twarzy obawiał, a ozwać się niechciał, potym gdy jej długie kołatanie i wołanie baczył – wiedząc iż w onej puszczy srogich dosyć bestij przebywa – puścił ją, i w sionce ją zostawiwszy, sam się we wnętrznej komórce zamknął. A ona położywszy się, po małej chwilce wołać pocznie: 3Ach mię toć boleję na wnętrze, i na serce – pomóż, ojcze święty, a krzyżem ś. pożegnaj członki moje. On wynidzie, i ogień napaliwszy, olejem żegnanym lewej ręki swojej u ognia przygrzewając, w prostocie ją mazać, a żegnać krzyżem ś. pocznie. A ona tym więcej prosi, chcąc go już z ciała swego jadem pożądliwości zarazić, aby ją dłużej mazał – on w prostocie wierzył niewieście, służąc potrzebie jej w onej zmyślonej niemocy – ale też przy prostocie gołębiej, zachował wężowę mądrość – uchodząc sidła złej zapalczywości – czując jako chytry jest szatan w pokusie cielesnej, i chcąc wszytkę nierządną popędliwość (która się już z dotykania w sercu jego dobywała, a zezwolenie na grzech wyciągała) mocnie od siebie odrazić, i jej w czas ode drzwi zaskoczyć, 4onę rękę lewą w ogień wraził, i przez długi czas tak mężnie trzymał, iż mu palce ugorywać poczęły. To bacząc niewiasta, jego się wielce użali, i widząc jego męstwo a niezwyciężony statek czystości, wołać pocznie: Naprawionam na cię jest, ojcze ś. zdradziciem cię i wprawić w pożądliwość nieczystości ciała mego chciała – niestety żem tak czartu służyła. I powie mu rzecz wszytkę, jako posłana była od Samarytów. A on naukę jej niebieską dając, odesłał ją do biskupa Aleksandra, na czynienie pokuty, i na przyjęcie Chrztu świętego – bo była poganka. Tak czart gdzie chciał wygrać, szyję złomił i więtszą hańbę wziął.
   5Tym i innymi świętymi postępki swemi, wsławion Jakub będąc, zewsząd do siebie ludzie z swemi nędzami i potrzebami obrócił. Jednego Senatora córkę opętaną, kładzenim ręku swych i modlitwą uleczył, i czarta z niej wygnał. Za co jemu rodzicy trzy sta złotych posłali – ale wziąć ich żadną miarą niechciał, przedajnej łaski Bożej nie czyniąc. Drugi raz powietrzem zarażonego, trzydniewym postem, i modlitwą, ku prawemu zdrowiu przywrócił. I rozmaite ine niemocy leczył. 6Widząc iż się tak wsławił u ludzi, strzegąc się próżnej chwały, na inne miejsce czterdzieści mil dalsze na pustynią pobieżał, i w jednej jaskini nad rzeką obrawszy sobie mieszkanie trzydzieści lat w niej przemieszkał. W onej spokojnej bogomyślności, modlił się Panu Bogu we dnie i w nocy, i żywił się długo zioły które nad rzeką rosły. Potym sobie ogródek uczynił, w którym kila godzin na dzień robiąc, żywność sobie obmyślał – wszakże zakryć się przed ludźmi nie mógł. Z wiela klasztorów zakonnicy, i z miast wiele księżej do niego bieżeli, po naukę i błogosławieństwo. I żył w onej jaskini, jako jaki ziemski w ciele Anioł, lat trzydzieści, jako się rzekło – 7czym podobno się jako człowiek uwiódł, i w pychę a wielkie o sobie rozumienie, jako krewkość ludzka niesie, podniósł.
   Przetoż srodze w wielkie grzechy upadł, za skuszenim szatańskiem – który w jednego bogatego człowieka córkę wstąpiwszy, wołał: Jeśli mię do Jakuba pustelnika nie dowiedziecie, nie wynidę. Długo się dopytać o tym Jakubie rodzicy jej nie mogli – wszakże szukając po klasztorach i pustyniach, potym go nie rychło naleźli – i do nóg jego upadli, córkę mu swoję ofiarując, aby onego nieprzyjaciela od niej odegnał. I modlił się nad nią tak gorąco, iż się miejsce na którym stali zatrzęsło. A skończywszy modły, chuchnął na czarta, mówiąc: W imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, wynidź z tej dziewki. I wnet czart jako ogniem jakim wyparzony wyszedł, a pannę jako umarłą na ziemi porzucił – którą Jakub podnosząc a jej błogosławiąc, zdrową rodzicom oddał. Rodzicy bojąc się aby się czart do niej nie wrócił, prosili go aby ona panienka przy nim została na kila dni – i tak się zstało. Rodzicy odeszli, a on sam jeden z nią został.
   8A jako się cnoty tego to Jakuba ś. wyliczały – tak też i upadek jego tajon być, na przestrogę ludzką, nie ma – jako wielka była żywota jego przeszłego świątobliwość, tak szkaradszy nastąpił jego upadek – a im upadek w grzechu więtszy, tym jego z łaski Bożej powstanie i poprawa znamienitsza była. 9Będąc sam na sam z oną panną, pobudką cielesną od czarta ciężko zapalony, na myśli nieczyste przyzwołił – i złe chuci swe, panieński wstyd psując, i czystość swoję tracąc, wypełnił – on który od sprośności się cielesnej broniąc, rękę w ogniu stracić wolał. On który takim dziwnym cudów czynieniem od Boga uczczony był – o jako sobie źle począł, a przeszłą wszytkę swoję pracą utracił. A jakoby mało było w jeden grzech wpaść (jako ten który się raz z góry pośliźnie, z kamienia na kamień leci) po spełnionym grzechu, smutny wielce będąc, chcąc uczynek swój zataić, onęż panieneczkę niewinną ręką swoją zabił. I jeszcze na tym nie przestając, bez lutości pogrzebu jej nie dał, ale w rzekę ciało ono nieczystością swą zmazane, i okrucieństwem zamordowane wrzucił. To pobroiwszy, w czwarty a ze wszytkich nagłębszy rów wpaść chciał – to jest w Kaimowę i Judaszowę rozpacz. Ale Pan Bóg niewyczerpanego miłosierdzia dawca, po tak wielkich sprośnych grzechach, w ten ostatni ze wszech nastraszliwszy i ciężki upaść mu nie dał. W onej chałupce zafrasowanym a prawie od rozumu odchodzącym będąc – nie jedzeniem się i biciem w piersi morzył, a sam się w sobie ściśniony sumnieniem żarł. I potym wybieżał z miejsca onego pustego – i chciał z rozpaczy już na starość, światu i diabłu służyć.
   Lecz jako Anioła z nieba, jednego zakonnika, przeciw jemu Duchem Ś. natchnionego P. Bóg wysłał – który go potkawszy w drodze, barzo pilnie do celle swej prosił. I prosiwszy a nogi jego umywszy, jeść przedeń położył. A on niechciał jeść tak długo, aż mu swój wszytek upadek powiedział – a jako już snadź rozpaczając, do miasta światu służyć bieżał. 10A on dopiero zakonnik, język swój na lekarstwo onego struchlałego serca otworzy – prosząc go dla Boga, aby w Bożym miłosierdziu nie rozpaczał, Dawida sobie na przykład brał, Piotra, Magdalenę, i inne – a Judasza przeklętego nie naśladował. Tedy się Jakubowi dopiero jako z nieba światłość do nadzieje miłosierdzia, otworzyła – iż tamże ciężko a rzewnie płakać, ryczeć i wyznawać złość swoję począł. Ja, powiada, w tej mojej niezbednej starości, jako jaki młodzieniec i dziecię, uwichłanym jest tym grzechem, po którym młodym będąc, takem mężnie deptał, i znaki tego są na ciele moim, jakom się cielesnej żądzej odejmował. A mało na tym upadku mając, jeszcze i duszęm niewinną zamordował – takim niewdzięcznikiem darów Bożych zostając – małe piekło i wszytkie męki jego na mię – zasłużyłem więcej – wszakże nadzieje tracić nie będę, w nieprzebranym miłosierdziu Twoim Panie Boże za mię ukrzyżowany.
   Temi i innemi słowy przyszedł k sobie, a na czynienie pokuty od onego brata posilony, wrócił się nazad. I nalazszy grób jakiś stary, złożywszy kości w jeden kąt, w nim się zamknął, abo raczej pogrzebł, nigdzież nie wychodząc, ani z żadnym człowiekiem nie gadając – a tylo dwakroć w tydzień jedząc to, co wedle grobu onego ogródek mieć mógł. 11Tam w ciężkiej i srogiej pokucie, Pana Boga przepraszał – nie śmiał na przodku w usta swoje imienia tego straszliwego Jezus brać – ani oczu swoich w niebo podnieść – aż za czasem więtsze ku P. Bogu ufanie w onej pokucie brać począł. I wiódł sroższy daleko żywot, niżli pierwej, w onym grobie przez lat dziesięć. A chcąc P. Bóg pokazać moc pokuty ś. – a jako grzeszące, gdy się kają z prawego serca, do pierwszej i więtszej dostojności łaski swej przywodzi – przepuścił na onę ziemię i krainę, w której on był, wielką suchość, deszczu im broniąc, którą wszytka żywność ludzka wniwecz się obracała.
   12Ludzie gdy się z kapłany do postów i modlitw rzucili – objawił P. Bóg Biskupowi onej strony tego to Jakuba, aby go w jednym grobie zamknionego szukali, a jego modlitwy używali. Gdy długo szukanego naleźli – do niego ze wszystkim duchowieństwem poszedł Biskup, prosząc go o pomoc i świętą modlitwę jego w onej pospolitej pladze. A on im żadnej dać odpowiedzi dać niechciał, ani oczu w niebo wznosił – tylo się w piersi bijąc wołał: Jezu Chryste bądź miłościw wielkim grzechom moim. Odeszli, nic na nim uprosić nie mogąc – aż się drugi raz wróciwszy, o Boskim mu natchnieniu i objawieniu, aby do niego szli, oznajmili – długo nad nim wołając, aby się nad ich doległością zmiłował. Toż dopiero oczy śmiał w niebo podnieść, i onej pierwszej uprzejmości, którą miał z Panem Bogiem przed upadkiem, używać – i łzy Jemu ludzkie i potrzeby w modlitwie ofiarować śmiał. I wnet był wysłuchan. Bo hojnym dżdżem ziemię ich i urodzaje na niej ożywił Pan Bóg. Potym z rozmaitemi chorobami szli do niego – 13a on więcej niż pierwej, olejem ś. mażąc, cudownie chore leczył. Rychło potym z ciała wyszedł, przyzwawszy pierwej Biskupa, i prosiwszy aby go w tymże grobie pochować kazał. Żył lat siedmdziesiąt i rok, ku czci przenasławniejszej Trójce, Ojca, Syna, i Ducha ś. któremu cześć i chwała, a nam w pokucie świętej wytrwanie aż do końca. Amen.

   14Jako się cnoty Świętych Bożych sławią, tak się też i grzechy ich nie tają. I w Piśmie Pan Bóg przez Proroka o grzechu Dawidowym mówi:15 Tyś to uczynił tajemnie, a ja rzecz tę tak jako słońce, uczynię jawną wszytkiemu Izraelowi – aby nam często upadającym z ich powstania wzór był pokuty i nadzieje w nawiętszych grzechach, żebyśmy nigdy w nich rozpaczać nie śmieli. Upadali Święci w grzech z przyrodzonej krewkości – ale się z niego gorąco porywali z wielkiej swej cnoty – tak iż i upadek on, na pomnożenie sobie łaski Bożej obracać umieli, iż im i grzech ku dobremu posłużył. Bo po nim na więtsze się cnoty i skarby duchowne zdobywali. Jako się na tym świętym Jakubie i na innych doznawa – i nie tak są w tym dziwni Święci, iż się grzechów strzegli, jako w tym, iż z grzechów tak rączo i ochotnie powstawali.
   2. Ucz się i pokory w nawiętszej doskonałości i świątobliwości żywota. 16Bo wytrwanie a dokonanie w dobrym nie za naszą wysługą idzie, ale na szczerej jest łasce Bożej. Bo gdyby za zasługą szło, nigdyby sprawiedliwi, którzy sobie zawżdy łaski u Boga przyczyniają, w grzech i gniew Boży nie upadali. Przetoż Apostoł święty upomina: Kto stoi, niech patrzy aby nie upadł. Abowiem jako woda za groblą, tak człowiek gdy nie grzeszy, za łaską Bożą stoi – a nie tak woda gdy stawidła nie ma ku cieczeniu, jako człowiek z swej natury ku grzeszeniu skłonny jest. Dla tego jeden Święty gdy towarzysza swego w grzech upadłego widział, płacząc mówił: co dziś jego, to mnie jutro potkać może. By mię Pan Bóg nie trzymał, ja bych w więtsze grzechy wpaść mógł. Nie jestem ja lepszy, anim tak Panu Bogu służył, jako ten którego już grzechem abo kacerstwem pobitego przede mną widzę.
   3. W tym sobie niebacznie począł ten Święty, iż dufając dawności pobożnego życia swego, i latom swoim – śmiał z białągłową sam a sam zostawać. Lepiej z niedźwiedziem i lwem zostać, niżli się człowieku w czystości stojącemu, z różnej płci osobą zamykać, i społem mieszkać. Bo rychlej od bestiej nagniewnliwszej rany ujdziesz – niżli od cielesnej pożądliwości, gdy ma czas i miejsce do złego. Przeto jako jeden Święty nauczał: z innymi grzechami możesz za pasy chodzić, i z nimi się w ręcz biedzić, i tak o ziemię jemi rzucić – ale z nieczystością, ten nalepiej walczy, i ten ją pokona, który przed nią nadalej ucieka. Jako radzi Apostoł: Uciekajcie przed nieczystością, mówi:17 A cóż ci, którzy niewiasty w domu chowając i z nimi się zamykając, o czystości swej potuszyć mogą? Gdyż i tak wielkim Świętym, i cudy Bożymi wsławionym, tak się na tym źle powiodło. Nie kładź, nędzniku, słomy blisko ognia – bo niepodobno aby się zapalić nie miała.

1  XVII. Febru. Lutego. Mart. R. 28. Ianua.
2  Niewiasta wszeteczna na pustelnika naprawiona.
3  Chytrość niewiasty.
4  Rękę w ogień Jakub ś. wraził, na lekarstwo czystości.
5  Cuda Jakuba ś.
6  Uciekanie przed sławą ludzką.
7  Pycha z nabożeństwa jako się karze.
8  Grzechy świętych nie tają się.
9  Upadek srogi Jakuba ś.
10  Obrona od rozpaczy.
11  Pokuta ś. Jakuba.
12  Objawienie świątobliwości po grzechu ś. Jakuba.
13  Cuda mu Pan Bóg wrócił.
14  Obrok duchowny.
15  2 Sm 12.
16  Wytrwanie w dobrym na szczerej łasce Bożej.
17  1 Kor 6.

Źródło:
Ks. Piotr Skarga, Żywoty Świętych Stárego y Nowego Zakonu, ná káʒ̇dy dzień przez cáły rok, Kraków 1605, pomocniczo: Kraków 1598
Transkrypcja typu „B”: Jakub Szukalski

wtorek, 31 lipca 2018

poniedziałek, 30 lipca 2018

Dwa żuczki

   Były dwa żuczki, którym przytrafił się ten sam wypadek – oba nieszczęśliwie upadły na swoje grzbiety, tak że nie mogły obrócić się na drugą stronę i stanąć na nóżki. I chociaż przytrafiło im się to samo, to jeden i drugi inaczej się zachował. Jeden po kilku bezradnych próbach obrotów wokół własnej osi i wierzganiu nóżkami zauważył, że nie da rady i tak położył się nieruchomo, skurczył nóżki i czekał spokojnie na śmierć. Drugi również po kilku bezradnych próbach obrotów wokół własnej osi i wierzganiu nóżkami zauważył, że nie da rady, ale nagle, po czasie, usłyszał z oddali słowika śpiewającego piosenkę, której refren brzmiał tak: „kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony”. Żuczek nie rozumiał słów tej piosenki, ale spodobała mu się. Pomyślał: „chociaż widzę, że nie daję rady i nie ma sposobu, abym mógł wyjść z tego bezradnego położenia, nie przestanę walczyć i spróbuję wytrwać do końca, tak jak śpiewa ten słowik. Śpiew słowika jest piękny i brzmi przekonująco. Zobaczmy, jak to jest”.
   I co się stało? Okazało się, że tą samą leśną drogą, na której leżały dwa żuczki, przechodził człowiek o dobrym wzroku i dostrzegł najpierw jednego, a później drugiego żuczka. Pierwszy leżał nieruchomo, jakby martwy. Człowiek więc przeszedł obojętnie i poszedł dalej swoją drogą. Następnie, po paru krokach natrafił na drugiego żuczka, ale ten nie sprawiał wrażenia martwego – ciągle jeszcze obracał się wokół własnej osi i wierzgał nóżkami, chociaż był już bardzo zmęczony. Człowiek bez zastanowienia pochylił się nad nim i obrócił z powrotem na nóżki, tak że ten po chwili mógł znowu chodzić, tak jak przedtem.
   Żuczek ten znalazł sobie później pokarm i żył jeszcze długo z radosnym wspomnieniem doświadczonej dobroci. Bardzo polubił piosenkę słowika i często ją sobie śpiewał, tak że stała się ona przebojem w małym żuczkowym świecie. Była tak sławna, że ciężko było znaleźć żuczka, który by jej nie słyszał. Różny był jednak odbiór piosenki. Dla niektórych była to tylko ładna melodia – coś co umila życie, ale w środku jest puste i bez znaczenia; inni mieli piosenki dosyć po krańce swych czułków – znienawidzili ją i uciekali na sam jej dźwięk; jeszcze inni tak bardzo ją polubili, że wypełnili nią swoje życie i stała się dla nich pieśnią nadziei. Od tego czasu jedno się zmieniło w małym żuczkowym świecie – chociaż żuczki upadały na grzbiety jak wcześniej, to znajdowały się wśród nich coraz częściej takie, które wstawały. Bo miały w sercu piosenkę.

   Żuczkiem, który przestał się ruszać, jest człowiek małej wiary, który zaufał tylko własnemu rozumowi i własnemu objawieniu. Żuczkiem, który przetrwał, jest ten, który oprócz wiary zdobył jeszcze nadzieję, gdyż zawierzył głosowi, jaki wyszedł z Kościoła – pierw z Kościoła Trójcy Świętej – Tego Słowika Jezusa, potem z Kościoła dzieci Bożych – tych żuczków ludzi.